NONSTOP

พื้นที่1 : วนเกษตร 

    ขอเชิญชวนผู้ที่สนใจเกษตรกรรมทางเลือก

เข้าร่วมศึกษาและแลกเปลี่ยนความคิดตามอัธยาศัย

ในพื้นที่วนเกษตรผู้ใหญ่วิบูลย์

ต.ลาดกระทิง จ.ฉะเชิงเทรา

ในวันที่ 29-30 พ.ย. 2551 กับ Nonstop  

สำหรับผู้สนใจสามารถลงชื่อไว้ในพื้นที่ comment ก่อน 21 พ.ย. 2551

หรือสอบถามได้ที่ 089-699-3469(SINGGIRL),086-665-3505(SUN),087-590-4134(PU)

วนเกษตร 

    หัวใจของ “วนเกษตร” ของผู้ใหญ่วิบูลย์ไม่ใช่การปลูกพืช เพราะเขาบอกว่า การปลูกพืชลงดินนั้นไม่ยาก แต่ปลูกใน ใจคนนั้นยากกว่ามาก

“วนเกษตรเป็นเรื่องง่าย แทบจะไม่ต้องใช้ความรู้อะไรเลย เป็นเกษตรที่ทำเล่นๆ แต่เอาจริงๆ คือ ได้ผล อาจจะลำบากในปีแรกๆ เพราะต้องลงแรงและต้องดูแลเอาใจใส่ แต่ยิ่งนานเข้าเท่าใดก็ยิ่งสบายขึ้นเท่านั้น จนอยากจะเรียกว่าเกษตรนั่งกินนอนกิน ขณะที่เกษตรสมัยใหม่ ยิ่งทำยิ่งจน ยิ่งต้องลงทุนสูงขึ้น ยิ่งต้องออกแรงมากขึ้น วนเกษตรตรงกันข้าม คือยิ่งทำผืนดินและสวนป่าก็ยิ่งอุดมสมบูรณ์…”วนเกษตรเป็นเรื่องยาก เพราะเป็นวิธีคิดใหม่ เป็นวิถีชีวิตใหม่ ยากที่จะตัดสินใจเลือกทางใหม่นี้อย่างจริงจัง เพราะคนเราถูกกระตุ้น ถูกสั่งสอนจากสังคมให้อยากรวย อยากมี อยากสำคัญ อยากมีฐานให้คนยอมรับ การตัดสินใจทำวนเกษตรจึงเหมือนกับการสูญเสีย”
การครอบงำของสังคมนั้นรุนแรงยิ่ง ผู้ใหญ่วิบูลย์เห็นว่า ต้องมีการเรียนรู้คนจึงจะเป็นอิสระได้ แต่ไม่ใช่การเรียนรู้แบบที่ทำกันในห้องเรียน แต่เป็นการค้นหาตัวเอง ค้นหาความต้องการที่แท้จริง ไม่ใช่ความต้องการ “ปลอมๆ ” ที่สังคมยัดเยียดให้ ทำให้ “ความต้องการ” กลายเป็น “ความจำเป็น” สองเรื่องที่คนทุกวันนี้แยกไม่ค่อยออก จึงดิ้นรนทุกวิถีทางเพื่อหาเงินมาซื้อสิ่งที่ตนเองถูกทำให้เชื่อว่าเป็นความจำเป็น
วนเกษตรเริ่มจาก “จิตสำนึก” ใหม่และทำอย่างไรให้ปลูกบน “กระบวนทัศน์ใหม่” คือ ทำเพื่อ “พึ่งตนเอง” ไม่ใช่ทำเพื่อตลาดเป็นอันดับแรก

ผู้ใหญ่วิบูลย์ก็ทำงานเพื่อชุมชน หาทางถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์วนเกษตรให้ชุมชนต่างๆ ในเขตป่ารอยต่อ 5 จังหวัด (ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ระยอง จันทบุรี สระแก้ว) ซึ่งเป็นเรื่องไม่ง่ายเลย เพราะการครอบงำของสังคมวันนี้มีอยู่ทุกรูปแบบ แต่ก็มีหลายชุมชนที่ปรับตัวปรับวิธีคิดได้ และเริ่มเอา “การเรียนรู้เป็นวิธีการ เอาการพึ่งตนเองเป็นเป้าหมาย” “ปลูกทุกอย่างที่กิน กินทุกอย่างที่ปลูก”
ผู้ใหญ่วิบูลย์เคยเป็นผู้ใหญ่บ้าน เคยทำข้อมูลให้ทางราชการ ได้นำเอาการทำข้อมูลนั้นมาปรับใช้ในกระบวนการเรียนรู้ของชาวบ้าน ให้ชาวบ้านทำบัญชีรายจ่ายของตนเองทุกวันทุกเดือนอย่างเป็นระบบ เพื่อจะได้สำรวจตรวจสอบการใช้จ่าย การกินการอยู่ของตนเองอย่าง “รู้เท่าทัน” ไม่ใช่ “มีก็ใช้ (ของตัวเอง) ไม่มีก็ใช้ (ของคนอื่น)” อย่างที่ทำกัน และมีหนี้สินแบบดินพอกหางหมู หรือแบบ “วัวพันหลัก” จนเชือกจะรัดคอตายถึงต้องถอย
การทำบัญชีรายจ่ายอย่างง่ายๆ ทำให้หลายครอบครัวหันหน้าเข้าหากัน ปรึกษาหารือการใช้จ่าย การทำมาหากินและหาทางพึ่งตนเองให้มากยิ่งขึ้น ไม่ใช่อยู่ไปตามบุญตามกรรม หนี้สินพอกพูน กู้หนี้มาใช้หนี้จนไม่มีทางออก
ผู้ใหญ่วิบูลย์ได้สรุปแผนการเรียนรู้และการจัดการไว้เป็นสูตร “353″ ดังนี้

• จัดการ 5 อย่าง คือ ข้าว อาหาร สมุนไพร ของใช้ ปุ๋ย

• แผน 3 แผน คือ แผนชีวิต แผนชุมชน แผนทรัพยากร

จะเห็นได้ว่าตัวอย่างของผู้ใหญ่วิบูลเป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิต เป็นการแสวงหาความสมดุลของธรรมชาติ ชีวิต และความเป็นไปของสรรพสิ่ง รูปแบบนั้นเรียบง่ายแต่ลึกซึ้ง จนบางครั้งอยากที่จะคนในสังคมเมืองจะหยั่งถึง การไปแลกเปลี่ยนกับผู้ใหญ่วิบูลเมื่อวันที่ 8 มิถุนายนที่ผ่านมานี้ เป็นการหารือความเป็นไปได้ที่จะนำการเรียนวิทยาศาสตร์ชุมชนไปสู่การปฏิบัติที่ยังคงดุลภาพของชีวิต ความเป็นอยู่และการจัดการทรัพยากรอย่างฉลาด โจทย์ของการหาแนวทางการมี tissue culture lab ในชุมชนซึ่งคงเป็นประเด็นที่ต้องแลกเปลี่ยนเพื่อหาคำตอบที่ดีที่สุดในปัจจุบัน และสิ่งที่จะเกิดขึ้นในเป็นผลของการตัดสินใจในวันนี้

ขอขอบคุณข้อมูลประกอบจาก
www.phongphit.com/docs/ThaidayThaiPoverty.do,www.stks.or.th/blog/?p=392